علائم بارداری معمولاً نخستین پیام‌هایی هستند که بدن برای اطلاع دادن از آغاز یک زندگی جدید ارسال می‌کند. بسیاری از زنان پیش از آنکه نتیجه آزمایش بارداری مثبت شود، تغییراتی را در بدن خود احساس می‌کنند؛ تغییراتی که گاهی بسیار ظریف هستند و گاهی آن‌قدر واضح‌اند که احتمال بارداری را در ذهن ایجاد می‌کنند. از تأخیر در قاعدگی گرفته تا خستگی مداوم، حساس شدن سینه‌ها و تهوع، همگی می‌توانند از نشانه‌های اولیه بارداری باشند.
به گفته دکتر سوسن نیسی، متخصص زنان و زایمان، آشنایی با علائم بارداری به زنان کمک می‌کند تا زودتر برای انجام آزمایش‌های تشخیصی و آغاز مراقبت‌های دوران بارداری اقدام کنند.
مقالات مرتبط: بارداری هفته به هفته ، تغذیه در دوران بارداری ، علائم زایمان طبیعی
در این مقاله به بررسی کامل علائم اولیه بارداری، نشانه‌های کمتر شناخته‌شده، تفاوت علائم بارداری با علائم قاعدگی و زمان مراجعه به پزشک خواهیم پرداخت.
- تأخیر در قاعدگی؛ شایع‌ترین علامت بارداری
- لکه‌بینی لانه‌گزینی؛ یکی از نخستین علائم بارداری در زنان
- حساس شدن سینه‌ها و تغییرات ظاهری آن‌ها از علائم بارداری
- خستگی و خواب‌آلودگی غیرمعمول از علائم بارداری
- تهوع صبحگاهی
- افزایش حساسیت به بوها
- تکرر ادرار
- تغییرات خلقی و احساسی
- نفخ و مشکلات گوارشی
- افزایش دمای بدن
- هوس‌های غذایی و تغییر اشتها
- علائم بارداری در سه ماهه دوم
- علائم بارداری در سه ماهه سوم
- تفاوت علائم بارداری و علائم قاعدگی
- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- جمع‌بندی
- سوالات متداول
تأخیر در قاعدگی؛ شایع‌ترین علامت بارداری
برای بسیاری از زنان، عقب افتادن پریود اولین نشانه بارداری محسوب می‌شود. زمانی که تخمک بارور شده در رحم لانه‌گزینی می‌کند، بدن هورمون‌هایی ترشح می‌کند که از ریزش دیواره رحم جلوگیری می‌کنند. در نتیجه، قاعدگی متوقف می‌شود.
البته باید توجه داشت که تأخیر در قاعدگی همیشه به معنای بارداری نیست. عواملی مانند استرس، تغییرات شدید وزن، اختلالات هورمونی یا بیماری‌های تیروئید نیز می‌توانند باعث عقب افتادن پریود شوند. به همین دلیل در صورت تأخیر بیش از چند روز، انجام تست بارداری توصیه می‌شود.
توصیه دکتر سوسن نیسی، متخصص زنان و زایمان
دکتر سوسن نیسی توصیه می‌کند زنانی که چند مورد از علائم بارداری را به‌طور همزمان تجربه می‌کنند، برای انجام آزمایش و تأیید بارداری به پزشک مراجعه کنند. آغاز زودهنگام مراقبت‌های دوران بارداری، مصرف اسید فولیک و رعایت توصیه‌های پزشکی نقش مهمی در سلامت مادر و جنین دارد.
لکه‌بینی لانه‌گزینی؛ یکی از نخستین علائم بارداری در زنان
برخی زنان حدود یک تا دو هفته پس از لقاح، لکه‌بینی خفیفی را تجربه می‌کنند. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که تخمک بارور شده به دیواره رحم متصل می‌شود.
ویژگی‌های این لکه‌بینی عبارت‌اند از:
- رنگ صورتی یا قهوه‌ای روشن
- مقدار بسیار کم
- مدت زمان کوتاه
- بدون لخته خون
این نوع خونریزی معمولاً با خونریزی قاعدگی تفاوت دارد و شدت آن بسیار کمتر است.
حساس شدن سینه‌ها و تغییرات ظاهری آن‌ها از علائم بارداری
اگر بدون دلیل مشخص احساس خستگی می‌کنید، ممکن است یکی از علائم بارداری را تجربه کرده باشید. در اوایل بارداری، سطح هورمون پروژسترون به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و همین موضوع باعث خواب‌آلودگی و کاهش انرژی می‌شود. بسیاری از زنان در هفته‌های نخست بارداری متوجه می‌شوند که حتی پس از استراحت کافی نیز همچنان احساس خستگی دارند و انجام فعالیت‌های روزمره برایشان دشوارتر از قبل شده است. علاوه بر تغییرات هورمونی، بدن در این دوره انرژی زیادی را صرف رشد و تکامل جنین می‌کند که می‌تواند به احساس ضعف و بی‌حالی منجر شود. اگر این خستگی با علائم دیگری مانند تأخیر در قاعدگی، حساس شدن سینه‌ها یا تهوع همراه باشد، بهتر است برای اطمینان از بارداری از تست‌های تشخیصی استفاده کنید.
برخی از تغییرات شامل:
- درد یا حساسیت سینه‌ها
- احساس سنگینی
- بزرگ‌تر شدن سینه‌ها
- تیره‌تر شدن نوک سینه
- برجسته شدن رگ‌های زیر پوست
این تغییرات بخشی از آماده شدن بدن برای شیردهی در ماه‌های آینده هستند.
خستگی و خواب‌آلودگی غیرمعمول از علائم بارداری
اگر بدون دلیل مشخص احساس خستگی می‌کنید، ممکن است یکی از علائم بارداری را تجربه کرده باشید. در اوایل بارداری، سطح هورمون پروژسترون به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و همین موضوع باعث خواب‌آلودگی و کاهش انرژی می‌شود.
علاوه بر تغییرات هورمونی، بدن در حال تشکیل جفت و حمایت از رشد جنین است؛ فرآیندی که انرژی زیادی مصرف می‌کند.
تهوع صبحگاهی
تهوع یکی از شناخته‌شده‌ترین علائم بارداری است. برخلاف نام آن، تهوع بارداری فقط در ساعات صبح رخ نمی‌دهد و ممکن است در هر زمانی از روز ایجاد شود. این علامت معمولاً از هفته‌های ابتدایی بارداری آغاز می‌شود و در بسیاری از زنان تا پایان سه‌ماهه اول ادامه دارد، هرچند در برخی موارد ممکن است مدت بیشتری باقی بماند. تغییرات هورمونی، به‌ویژه افزایش سطح هورمون hCG و استروژن، از مهم‌ترین عوامل بروز این حالت به شمار می‌روند. شدت تهوع در افراد مختلف متفاوت است؛ برخی تنها احساس ناراحتی خفیف دارند، در حالی که برخی دیگر ممکن است با استفراغ‌های مکرر مواجه شوند. مصرف وعده‌های غذایی کوچک و مکرر، پرهیز از غذاهای چرب یا پرادویه و نوشیدن مایعات کافی می‌تواند به کاهش این علامت کمک کند.
عوامل تشدیدکننده تهوع:
- معده خالی
- بوهای تند
- خستگی
- استرس
در بیشتر موارد، تهوع از هفته ششم بارداری آغاز شده و تا پایان سه ماهه اول کاهش می‌یابد.
افزایش حساسیت به بوها
بسیاری از زنان در اوایل بارداری نسبت به بوهای مختلف واکنش شدیدتری نشان می‌دهند. ممکن است بوی غذایی که قبلاً دوست داشتند، ناگهان آزاردهنده شود. این افزایش حساسیت به بوها معمولاً به دلیل تغییرات هورمونی، به‌ویژه افزایش سطح هورمون استروژن، رخ می‌دهد. برخی افراد ممکن است نسبت به بوی عطرها، مواد شوینده، دود سیگار یا حتی بوی غذاهای در حال پخت نیز واکنش بیشتری نشان دهند. در برخی موارد، این حساسیت می‌تواند باعث احساس تهوع یا کاهش اشتها شود. اگرچه این علامت در همه زنان باردار دیده نمی‌شود، اما یکی از نشانه‌های نسبتاً شایع در هفته‌های ابتدایی بارداری به شمار می‌رود و معمولاً با گذشت زمان و سازگاری بدن با تغییرات هورمونی کاهش می‌یابد.
بوهایی که معمولاً حساسیت ایجاد می‌کنند:
- عطرها
- غذاهای سرخ‌شده
- دود سیگار
- مواد شوینده
این تغییر به دلیل افزایش سطح هورمون‌های بارداری رخ می‌دهد.
تکرر ادرار
افزایش جریان خون و تغییرات هورمونی در دوران بارداری باعث می‌شود کلیه‌ها فعالیت بیشتری داشته باشند و حجم بیشتری از خون را تصفیه کنند. این فرآیند منجر به تولید ادرار بیشتر می‌شود و به همین دلیل بسیاری از زنان در هفته‌های ابتدایی بارداری دفعات بیشتری نیاز به دفع ادرار پیدا می‌کنند. علاوه بر این، افزایش سطح هورمون hCG نیز می‌تواند در بروز این علامت نقش داشته باشد. تکرر ادرار یکی از نشانه‌های شایع اوایل بارداری است و ممکن است حتی پیش از آشکار شدن سایر علائم مانند تهوع یا حساسیت سینه‌ها ظاهر شود. البته این علامت به تنهایی نمی‌تواند نشانه قطعی بارداری باشد و در صورت همراهی با سایر نشانه‌ها، انجام تست بارداری برای اطمینان توصیه می‌شود.
این علامت معمولاً در ماه‌های پایانی نیز به دلیل فشار رحم بر مثانه دوباره تشدید می‌شود.
تغییرات خلقی و احساسی
نوسانات هورمونی می‌توانند تأثیر قابل توجهی بر احساسات و وضعیت روحی زنان داشته باشند. در هفته‌های ابتدایی بارداری، افزایش سطح هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون می‌تواند باعث شود فرد حساس‌تر از قبل شود و واکنش‌های احساسی شدیدتری نسبت به موقعیت‌های روزمره نشان دهد. بسیاری از زنان در این دوران تغییرات ناگهانی خلقی را تجربه می‌کنند؛ به‌طوری‌که ممکن است در یک لحظه احساس شادی و هیجان داشته باشند و کمی بعد دچار نگرانی، اضطراب یا حتی ناراحتی شوند. این تغییرات معمولاً طبیعی هستند و بخشی از سازگاری بدن با شرایط جدید بارداری محسوب می‌شوند. همچنین خستگی، استرس و نگرانی‌های مرتبط با بارداری می‌توانند این نوسانات خلقی را تشدید کنند.
برخی از این تغییرات عبارت‌اند از:
- زودرنجی
- گریه بدون دلیل مشخص
- اضطراب
- هیجان و شادی ناگهانی
این احساسات کاملاً طبیعی هستند و معمولاً با حمایت اطرافیان بهتر مدیریت می‌شوند.
نفخ و مشکلات گوارشی
هورمون پروژسترون باعث کند شدن عملکرد دستگاه گوارش می‌شود. این هورمون با شل کردن عضلات صاف بدن، از جمله عضلات روده‌ها، سرعت حرکت مواد غذایی در دستگاه گوارش را کاهش می‌دهد. در نتیجه برخی زنان در اوایل بارداری دچار نفخ، یبوست یا احساس سنگینی شکم می‌شوند. همچنین ممکن است احساس پری، تجمع گاز در شکم یا ناراحتی‌های گوارشی خفیف نیز تجربه شود. این تغییرات معمولاً طبیعی هستند و به دلیل سازگاری بدن با شرایط جدید بارداری رخ می‌دهند، هرچند شدت آن‌ها در افراد مختلف متفاوت است.
برای کاهش این مشکلات توصیه می‌شود:
- آب کافی بنوشید
- فیبر بیشتری مصرف کنید
- فعالیت بدنی سبک داشته باشید
افزایش دمای بدن
برخی زنان متوجه می‌شوند که دمای پایه بدن آن‌ها پس از تخمک‌گذاری کاهش پیدا نمی‌کند. دمای پایه بدن معمولاً پس از تخمک‌گذاری به دلیل افزایش هورمون پروژسترون بالا می‌رود و اگر بارداری رخ ندهد، با شروع چرخه قاعدگی دوباره کاهش می‌یابد. اما در صورت بارداری، این دما ممکن است برای مدت طولانی‌تری در سطح بالاتری باقی بماند. به همین دلیل، زنانی که به طور منظم دمای پایه بدن خود را ثبت و پیگیری می‌کنند، ممکن است تداوم این افزایش دما را به عنوان یکی از نشانه‌های اولیه بارداری در نظر بگیرند. البته این علامت به تنهایی برای تشخیص بارداری کافی نیست و بهتر است همراه با سایر علائم و از طریق آزمایش بارداری بررسی شود.
البته این علامت به تنهایی برای تشخیص بارداری کافی نیست و باید با سایر نشانه‌ها بررسی شود.
هوس‌های غذایی و تغییر اشتها
تغییر در ذائقه غذایی از دیگر علائم بارداری است. بسیاری از زنان در هفته‌های ابتدایی بارداری متوجه می‌شوند که تمایل آن‌ها به برخی غذاها افزایش یافته یا برعکس، نسبت به غذاهایی که قبلاً از خوردن آن‌ها لذت می‌بردند بی‌میل شده‌اند. این تغییرات معمولاً به دلیل نوسانات هورمونی رخ می‌دهد و می‌تواند با حساسیت بیشتر به بوها و طعم‌ها همراه باشد. برخی زنان ممکن است هوس خوردن غذاهای خاصی مانند خوراکی‌های شیرین، ترش یا شور را تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر نسبت به برخی مواد غذایی یا نوشیدنی‌ها احساس بیزاری پیدا می‌کنند. شدت این تغییرات در افراد مختلف متفاوت است و معمولاً با پیشرفت بارداری کاهش می‌یابد، هرچند در برخی موارد ممکن است تا پایان دوران بارداری ادامه داشته باشد.
این تغییرات معمولاً در نتیجه نوسانات هورمونی رخ می‌دهند.
علائم بارداری در سه ماهه دوم
در سه ماهه دوم، بسیاری از علائم اولیه مانند تهوع صبحگاهی، خستگی شدید و حساسیت بیش از حد سینه‌ها کاهش پیدا می‌کنند و مادر معمولاً احساس انرژی و راحتی بیشتری دارد. با این حال، تغییرات جدیدی نیز ظاهر می‌شوند که بخشی طبیعی از روند رشد جنین و سازگاری بدن با بارداری هستند. از جمله این تغییرات می‌توان به افزایش وزن تدریجی، بزرگ‌تر شدن شکم، احساس اولین حرکات جنین، دردهای خفیف در ناحیه کمر و لگن، گرفتگی عضلات پا و گاهی تغییرات پوستی مانند تیرگی برخی نواحی بدن اشاره کرد. همچنین ممکن است برخی زنان با مشکلاتی مانند سوزش معده، یبوست یا تورم خفیف دست‌ها و پاها مواجه شوند.
رایج‌ترین علائم شامل:
- افزایش وزن
- رشد شکم
- احساس حرکات جنین
- افزایش اشتها
- دردهای خفیف کمر
بسیاری از مادران این دوره را راحت‌ترین بخش بارداری می‌دانند.
علائم بارداری در سه ماهه سوم
با نزدیک شدن به زمان زایمان، بدن مادر تغییرات بیشتری را تجربه می‌کند و بسیاری از علائم بارداری در این دوره شدت بیشتری پیدا می‌کنند. رشد سریع جنین، افزایش وزن مادر و آماده شدن بدن برای زایمان می‌تواند باعث بروز نشانه‌های مختلفی شود که اغلب طبیعی هستند.
تنگی نفس
رشد رحم باعث فشار بر دیافراگم می‌شود و تنفس را کمی دشوارتر می‌کند. بسیاری از مادران در هنگام فعالیت‌های روزمره یا بالا رفتن از پله‌ها احساس نفس‌تنگی بیشتری دارند. معمولاً با پایین آمدن جنین به سمت لگن در هفته‌های پایانی بارداری، این مشکل تا حدی کاهش می‌یابد.
تورم پاها
احتباس مایعات می‌تواند باعث تورم پاها و مچ پا شود. ایستادن طولانی‌مدت، گرمای هوا و افزایش حجم خون نیز در تشدید این وضعیت نقش دارند. استراحت کافی، بالا نگه داشتن پاها و نوشیدن آب کافی می‌تواند به کاهش تورم کمک کند.
مشکلات خواب
بزرگ شدن شکم و حرکات جنین ممکن است خواب راحت را دشوار کند. علاوه بر این، تکرر ادرار، کمردرد و نگرانی‌های مربوط به زایمان نیز می‌توانند کیفیت خواب را کاهش دهند. استفاده از بالش‌های مخصوص بارداری و خوابیدن به پهلوی چپ معمولاً به بهبود خواب کمک می‌کند.
انقباضات براکستون هیکس
این انقباضات تمرینی بدن برای زایمان هستند و معمولاً نامنظم و خفیف‌اند. برخلاف دردهای واقعی زایمان، انقباضات براکستون هیکس با تغییر وضعیت بدن یا استراحت کاهش می‌یابند و به مرور زمان شدت و نظم بیشتری پیدا نمی‌کنند.
کمردرد و درد لگن
با افزایش وزن جنین و تغییر مرکز ثقل بدن، فشار بیشتری به ستون فقرات و مفاصل لگن وارد می‌شود. این موضوع می‌تواند باعث کمردرد، درد لگن و احساس ناراحتی هنگام راه رفتن یا تغییر وضعیت شود.
تکرر ادرار
در هفته‌های پایانی بارداری، با پایین آمدن جنین به سمت لگن، فشار بیشتری به مثانه وارد می‌شود. در نتیجه مادر ممکن است نیاز داشته باشد دفعات بیشتری به سرویس بهداشتی مراجعه کند.
افزایش حرکات جنین
در سه ماهه سوم، حرکات جنین معمولاً واضح‌تر و قابل‌تشخیص‌تر هستند. لگد زدن، چرخیدن و تغییر وضعیت جنین از نشانه‌های طبیعی رشد و سلامت او محسوب می‌شود. در صورت کاهش محسوس حرکات جنین، بهتر است با پزشک مشورت شود.
سوزش سر دل و مشکلات گوارشی
فشار رحم بر معده و تغییرات هورمونی می‌تواند باعث سوزش سر دل، نفخ و سوءهاضمه شود. مصرف وعده‌های غذایی کوچک‌تر و پرهیز از غذاهای چرب و تند می‌تواند به کاهش این علائم کمک کند.
خستگی و کاهش انرژی
اگرچه برخی مادران در سه ماهه دوم احساس انرژی بیشتری دارند، اما در سه ماهه سوم به دلیل افزایش وزن، مشکلات خواب و آماده شدن بدن برای زایمان، احساس خستگی دوباره شایع می‌شود. استراحت کافی و داشتن تغذیه مناسب می‌تواند به مدیریت این وضعیت کمک کند.
تفاوت علائم بارداری و علائم قاعدگی
برخی از نشانه‌های بارداری شباهت زیادی به علائم قبل از قاعدگی دارند. به همین دلیل تشخیص آن‌ها گاهی دشوار است. بسیاری از زنان در روزهای ابتدایی بارداری علائمی را تجربه می‌کنند که با نشانه‌های سندرم پیش از قاعدگی (PMS) اشتباه گرفته می‌شود. با این حال، شدت، مدت زمان و ترکیب علائم می‌تواند سرنخ‌هایی برای تشخیص بهتر در اختیار فرد قرار دهد.
علائم مشترک
علائم زیر هم در دوران پیش از قاعدگی و هم در هفته‌های ابتدایی بارداری دیده می‌شوند:
- درد یا حساسیت سینه‌ها
- تغییرات خلقی و نوسانات احساسی
- خستگی و کاهش انرژی
- نفخ و احساس سنگینی شکم
- افزایش اشتها یا تغییر در تمایلات غذایی
- سردردهای خفیف
- گرفتگی‌های خفیف شکمی
علائم اختصاصی‌تر بارداری
برخی نشانه‌ها بیشتر به بارداری مرتبط هستند و احتمال باردار بودن را افزایش می‌دهند:
- تأخیر یا قطع قاعدگی
- تهوع و استفراغ، به‌ویژه در ساعات اولیه روز
- تکرر ادرار
- لکه‌بینی لانه‌گزینی
- حساسیت بیشتر به بوها
- احساس طعم فلزی در دهان
- افزایش دمای پایه بدن برای مدت طولانی
- خستگی شدید و مداوم
چگونه تفاوت را تشخیص دهیم؟
اگرچه برخی علائم می‌توانند راهنمای خوبی باشند، اما هیچ‌یک به‌تنهایی برای تشخیص قطعی بارداری کافی نیستند. در صورتی که قاعدگی شما به تأخیر افتاده و چند مورد از علائم بارداری را تجربه می‌کنید، بهترین راه انجام تست بارداری خانگی یا آزمایش خون است. همچنین مراجعه به پزشک می‌تواند به تأیید بارداری و بررسی وضعیت سلامت شما کمک کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه بسیاری از علائم بارداری طبیعی هستند و بخشی از تغییرات بدن در این دوران محسوب می‌شوند، اما برخی نشانه‌ها می‌توانند بیانگر وجود مشکل یا عارضه‌ای باشند که نیاز به بررسی پزشکی دارند. آگاهی از این علائم و مراجعه به‌موقع به پزشک می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت مادر و جنین داشته باشد.
در صورت مشاهده موارد زیر باید سریعاً با پزشک تماس بگیرید:
- خونریزی شدید یا خونریزی همراه با درد
- درد شدید شکم یا لگن که به‌طور مداوم ادامه دارد
- تب بالا یا لرز بدون علت مشخص
- سرگیجه شدید، غش کردن یا ضعف شدید
- استفراغ غیرقابل کنترل که مانع خوردن و آشامیدن می‌شود
- کاهش یا قطع ناگهانی حرکات جنین در ماه‌های پایانی بارداری
- سردرد شدید و مداوم همراه با تاری دید
- تورم ناگهانی دست‌ها، پاها یا صورت
- خروج مایع شفاف یا غیرطبیعی از واژن
- تنگی نفس شدید یا درد قفسه سینه
همچنین اگر سابقه بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های تیروئید یا مشکلات قلبی دارید، لازم است در طول بارداری تحت نظر پزشک باشید و هرگونه تغییر غیرعادی را گزارش دهید.
به خاطر داشته باشید که مراجعه زودهنگام به پزشک در بسیاری از موارد می‌تواند از پیشرفت مشکلات جلوگیری کرده و احتمال بروز عوارض جدی را کاهش دهد. تشخیص و درمان به‌موقع نقش مهمی در داشتن یک بارداری سالم و ایمن برای مادر و جنین دارد.
جمع‌بندی
علائم بارداری در هر زن می‌تواند متفاوت باشد و شدت یا زمان بروز آن‌ها یکسان نیست. برخی زنان تنها با تأخیر در قاعدگی متوجه بارداری خود می‌شوند، در حالی که برخی دیگر علائمی مانند تهوع، خستگی، حساس شدن سینه‌ها، تکرر ادرار یا تغییرات خلقی را از همان هفته‌های ابتدایی تجربه می‌کنند. آشنایی با این نشانه‌ها به تشخیص زودهنگام بارداری و آغاز مراقبت‌های لازم کمک می‌کند.
با این حال، هیچ‌یک از علائم بارداری به‌تنهایی نمی‌توانند بارداری را به‌طور قطعی تأیید کنند. انجام تست بارداری و مراجعه به پزشک بهترین راه برای اطمینان از بارداری و بررسی سلامت مادر و جنین است. به یاد داشته باشید که مراقبت‌های پزشکی منظم، تغذیه مناسب و پیروی از توصیه‌های پزشک، نقش مهمی در داشتن یک بارداری سالم و تولد نوزادی سالم ایفا می‌کنند.
سوالات متداول
اولین علامت بارداری چیست؟
تأخیر در قاعدگی معمولاً اولین و شایع‌ترین علامت بارداری است.
تهوع بارداری از چه زمانی شروع می‌شود؟
اغلب از هفته ششم بارداری آغاز می‌شود.
آیا همه زنان علائم مشابهی دارند؟
خیر، شدت و نوع علائم در هر فرد متفاوت است.
آیا بدون تهوع هم می‌توان باردار بود؟
بله، بسیاری از زنان تهوع را تجربه نمی‌کنند و بارداری طبیعی دارند.
منابع
